Holesov lata 70, Czechosłowacja, stolik
Konserwacja mebli woskowanych. Poznaj kluczowe zasady
Show all

Władysław Wołkowski – Mistrz wiklinowego spotu

Władysław Wołkowski – Michał Anioł wikliny

Dzisiaj mija 34 lata od kiedy zmarł Władysław Wołkowski, jeden z najbardziej oryginalnych polskich projektantów. Z perspektywy czasu, można go uznać za prekursora sztuki ekologicznej. Uwielbiał pracę z naturalnymi materiałami – przede wszystkim z wikliną. Jego prace cechowała lekkość, nowoczesność oraz indywidualizm. To z tego powodu niektórzy nazywali go „Michałem Aniołem Wikliny”, inni natomiast „Mistrzem wiklinowego spotu”. 

Wczesna młodość

Władysław Wołkowski urodził się 25 maja 1902 roku.

Jego dzieciństwo nie należało do najłatwiejszych. Wychowany w biedzie w Sulisławicach koło Miechowa.

Jan Koszczyc-Witkiewicz był pierwszą osobą, która dostrzegła talent młodego Wołkowskiego. Pełnił on wtedy funkcję dyrektora w Szkole Rzemiosł Budowlanych w Kazimierzu nad Wisłą, w której to Wołkowski pobierał nauki. To z tej szkoły wyniósł zamiłowanie do wikliny.  

Mentor skierował zdolnego ucznia na dwuletni kurs instruktorów Towarzystwa Przemysłu Ludowego w Warszawie. 

Kurs ten poza nowymi umiejętnościami dał mu możliwość uczestniczenia w przygotowaniach do Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej i Nowoczesnego Przemysłu w Paryżu w 1925 roku. Zaowocowało to także nowymi znajomościami. 

To tam jego talent dostrzegł Wojciech Jastrzębowski, który był m.in. projektantem monet  w Drugiej Rzeczpospolitej, a po wojnie współorganizatorem Spółdzielni Artystów Plastyków ŁAD (po wojnie Wołkowski projektował dla ŁAD-u za namową w.w. mentora).

Studia oraz warsztaty pracy z wikliną

W tamtym czasie Wołkowski zdecydował się również na podjęcie studiów w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (1926-27 i 1930-34).

Z powodu sytuacji materialnej w roku 1927 zawiesił studia i przeprowadził się na Podkarpacie. W Krzeszowie prowadził kurs wikliniarstwa, wizytując jednocześnie Rudnik i Biłgoraj – słynne ośrodki wikliniarskie Polski międzywojennej.

W latach 1937-1938 i po wojnie 1957-1958 był kierownikiem artystycznym pracowni rzemiosła w Zakładzie dla Ociemniałych w Laskach pod Warszawą.

1939-1945

Walczył jako ochotnik w obronie Warszawy. Poszukiwany przez gestapo, na liście 100 poszukiwanych w całym pow. miechowskim jego nazwisko było na pierwszym miejscu. Było to spowodowane polskim patriotyzmem wyrażanym przez Wołkowskiego podczas kursów rzemieślniczych prowadzonych przed wojną.

Wołkowski zorganizował  ludność 15 okolicznych wsi do wzniesienia pomnika ku czci generała Sikorskiego przy kościele parafialnym w Szreniawie. Prace przerwane zostały interwencją Niemców. Wołkowski musiał szukać schronienia w lesie – poszedł do partyzantki (Bataliony Chłopskie), gdzie zdobył stopień majora.

Po 1945 roku

Po II Wojnie Światowej jako projektant niezależny rozpoczął współpracę z Instytutem Wzornictwa Przemysłowego oraz Spółdzielnią Artystów ŁAD. Współpracował także z Biurem Nadzoru Estetyki Produkcji, Cepelią i Przedsiębiorstwem Wystaw i Targów Zagranicznych.

Od 1968 poświęcił się projektowaniu arrasów tworzonych ze sznurka, drewna i metalu.

Władysław Wołkowski – teoria i styl

Władysław Wołkowski jest zaliczany do grona najwybitniejszych polskich projektantów. Projekty, które stworzyły cechują się śmiałym i oryginalnym stylem. Mistrz Wołkowski pracował zazwyczaj na materiałach naturalnych takich jak wiklina, trzcina, sznurek konopny, słoma.  Było to związane z teorią, którą propagował, opowiadając się za ścisłym powiązaniem architektury wnętrza z otaczającą przyrodą. Swoista indywidualizacja wnętrza w połączeniu z naturą.

„Moja koncepcja sztuki”

“Nie znoszę monotonii cywilizacji technicznej, standardu produkcji przemysłowej. W przyrodzie istnieje nieskończona różnorodność, a w niej wielka harmonia. Nie ma na drzewie dwóch jednakowych gałązek ani dwóch jednakowych liści, choć na tym drzewie są ich tysiące, złączone wspólnotą gatunkową. (…) Tymczasem przemysł produkuje techniką jakby matrycową nieskończoną ilość bliźniaków, które potem w odpadach wciskają się do powiązanych systemów natury i zatruwają naturalne środowisko”

 – pisał Wołkowski w swoim artykule „Moja koncepcja sztuki”. 

W jednym ze swoich wywiadów mówił także:

Staram się korzystać wyłącznie z surowca naturalnego. Te krzesła i stoły (…) mają ramy żelazne, ale już opracowałem projekt ram drewnianych.”

Nagrody

Jeszcze przed II wojną światową prace Wołkowskiego cieszyły się wielkim uznaniem. Wielokrotnie nagradzany na licznych wystawach w kraju i za granicą. Największy jego sukces to złoty medal przyznany w 1937 r. na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu. Jego meble kupiły m.in. królowe angielska i belgijska, Muzeum Ziemi w Sztokholmie oraz ambasada Polski w Berlinie.

Pomimo międzynarodowych sukcesów wybrał życie w ówczesnej socjalistycznej Polsce.

“Dotychczas nie mogłem się zmieścić w żadnym pionie naszej gospodarki produkcyjnej i handlowej, mimo że spotykam się z uznaniem. Dostaję nagrody i stypendia. Miałem liczne wystawy krajowe i zagraniczne. Robiono mi propozycje za granicą. Mogłem być w Ameryce, w Anglii. Mógłbym być bogatym człowiekiem. Ale co mi z tego bogactwa. Jestem uczuciowiec, romantyk. Umarłbym z tęsknoty w Ameryce. Byłem w Anglii, nie mogłem tam wytrzymać. Żyję bardzo skromnie. Nie znoszę dymu… “

Władysław Wołkowski zmarł 16 maja 1986 roku w Warszawie.

Muzeum Władysława Wołkowskiego w Olkuszu

 W 1970 roku otwarto muzeum jego prac w XIX wiecznym Dworku Machnickich w Olkuszu. Ekspozycję urządził sam autor częściowo według swojej „Koncepcji Mieszkania Poetyckiego”.

W muzeum znajdziemy pokaźną kolekcję mebli konstruowanych głównie z wikliny. Znajdziemy tam także portrety bóstw słowiańskich, pór roku, postaci z podań ludowych.  Wątek patriotyczny poruszają kompozycje poświęcone powstaniu warszawskiemu, bitwie pod Grunwaldem oraz odsieczy wiedeńskiej. 

Adres:

Muzeum znajduje się przy ul. Szpitalna 32, 32-300 Olkusz

tel. 32 494 39 66

Źródła:

„Rzeczy Niepospolite – Polscy projektanci XX wieku” pod redakcją Czesławy Frejlich. Wydawca: 2+3D Sp. z o.o.

Polska sztuka stosowana XX wieku. Irena Huml. Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe

http://loza-wiklinapolska.phorum.pl/viewtopic.php?t=26

http://www.zb.eco.pl/zb/84/wolkow.htm

https://www.mok.olkusz.pl/index.php/kontakt

https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_Wo%C5%82kowski